Odpowiedzialne rodzicielstwo odnosi się do sfer przekazywania życia.

Planowanie rodziny zawsze powinno być poddane Bogu. Jest to współpraca z Panem Bogiem w poczęciu dziecka.

W Humane Vitae Paweł VI pisze o moralnym przekazywaniu życia. Określa odpowiedzialne rodzicielstwo jako:

a)    poznanie i zaakceptowanie własnej płodności i poszanowanie jej;

b)    poddanie rozumowi własne popędy i namiętności;

c)    małżonkowie po rozpatrzeniu swojej sytuacji wielkodusznie decydują się na przyjęcie potomstwa lub odkładają na czas późniejszy, ale ta decyzja ma wynikać z miłości do dziecka.

Małżonkowie maja do siebie miłość ludzką i ta miłość mogą sobie przekazywać w sposób duchowy lub cielesny:

-         duchowy – dbać o rozwój duchowy ( być lepszy dla drugiej osoby), dbać o kontakt z Panem Bogiem, dbać o rozwój intelektualny. Ta miłość wtedy emanuje na innych.

-         cielesny – jest łatwiejsza do zrealizowania, ale małżonkowie powinni dbać aby ta miłość ulegała rozwojowi.  

 
Płodność małżeńska

Metody naturalne to:
-         metoda termiczna – obserwujemy temp. (PTC)

-         metoda objawowa Billingsa – obserwujemy odczucie i zmiany śluzu szyjkowego

-         metoda objawowo-termiczna stosuje się w niej pomiar PTC oraz obserwację śluzu.

Naturalne planowanie rodziny jest również sprawą mężczyzny – męża. Aby w pełni włączyć się w ten styl życia (odpowiedzialne rodzicielstwo) mężczyzna powinien:

poznać rytm płodności żony i zaakceptować go 

a)    poznać i zrozumieć różnice płciowe i psychiczne mężczyzny i kobiety

b)    być współodpowiedzialny za współżycie i poczęcie dziecka

c)    dać poczucie bezpieczeństwa żonie i być oparciem dla niej

d)    traktować żonę osobowo a nie przedmiotowo

Mąż powinien pomagać żonie w prowadzeniu obserwacji, podkreślać ich celowość, mobilizować ją do systematyczności. Powinien również budować i tworzyć właściwy klimat do współżycia, przygotowywać żonę do tego intymnego spotkania przez cały dzień. Ważne jest unikanie konfliktów i łagodzenie ich w ciągu dnia, a nie rozwiązywanie problemów wieczorem w łóżku. Widząc, że w trakcie cyklu występują u żony napięcia emocjonalne, mąż powinien wpływać na ich złagodzenie.

Gdy małżonkowie odkładają poczęcie dziecka to w okresie płodności powinni sobie okazywać miłość nie przez współżycie, lecz dotyk, pocałunek, rozmowę.

Gdy małżonkowie planują poczęcie i wspólnie decydują o jego terminie są z dzieckiem od początku jego życia. Prowadząc obserwacje wiedzą, że w 21 dniu podwyższonej temperatury zaczyna bić serce dziecka. (Można pokazać narzeczonym przykładową kartę cyklu z wykresem ciążowym).

Mąż jest podporą i gwarantem życia dziecka szczególnie wtedy, gdy jego poczęcie stało się nie planowanym faktem. Jakość więzi między mężem i żoną ma znaczenie dla całej rodziny.

    Poznanie naturalnego rytmu płodności ma szczególne znaczenie dla wczesnej diagnostyki chorób kobiecych:

         - w oparciu o wykres temperatury u danej kobiety można odpowiedzieć na pytanie, czy cykl jest 2-fazowy, tzn. czy wystąpił w nim wzrost temperatury i czy utrzymuje się on w drugiej fazie cyklu. Brak wzrostu temperatury sugeruje, że cykl był bezowulacyjny.

         - dokładna znajomość wydzieliny śluzowej umożliwia rozpoznanie wczesnej patologii.

         - obserwacje pomagają określić termin porodu

- podwyższona temperatura ciała utrzymuje się w czasie ciąży przez około trzy miesiące na podwyższonym poziomie. Jej spadek w tym czasie wskazuje na zagrażające poronienie z powodu niewydolności ciałka żółtego.

- często do lekarza zgłaszają się kobiety, które obserwują u siebie śluz podbarwiony krwią lub odbarwienie i są tym zaniepokojone. Jeżeli występuje ono w okresie skoku temperatury, przy objawach śluzu płodnego, na około 14 dni przed następna miesiączką – nie wymaga to leczenia – jest to krwawienie okołoowulacyjne.

Dzięki obserwacji wskaźników możemy ustalić charakter krwawienia i ustosunkować się do ewentualnego leczenia.

Planowane poczęcie eliminuje wiele stresów i daje dużą satysfakcje małżonkom. Codzienna samoobserwacja wskazuje kobiecie okres największej płodności.

Znajomość podstawowych wskaźników ma duże znaczenie w stanach „ograniczonej płodności”. Małżonkowie mogą określić najlepszy czas na współżycie gdy planują poczęcie.

Samoobserwacje prowadzone przez pacjentkę daje również możliwości pośredniego leczenia hormonalnego w przypadku niepłodności.

Hormony
 

Hormony to wytwarzane w organizmie związki organiczne regulujące i koordynujące funkcjonowanie narządów oraz zapewniające stałość składu środowiska wewnętrznego organizmu.

Hormony wydzielane przez jajniki to:

-    estrogeny – wpływają na odbudowę błonę śluzową macicy, szyjka macicy jest        miękka, otwarta i w górze, wytwarza się śluz, temperatura jest niska

-         progesteron – szyjka macicy jest twarda, zamknięta i obniżona, tworzy się czop śluzowy, pełność w piersiach, wyższa temperatura.

Hormony działają na cały organizm kobiety, na jej samopoczucie. Pod wpływem estrogenów kobiety są bardziej nastawione ku światu, nastawione pozytywnie do świta i problemów. Pod wpływem progesteronu trudniej przyswajają wiedzę, utrzymują koncentrację i jest duża nerwowość.

Hormony wydzielane przez przysadkę mózgową to:

-         prolaktyna (PRL) – podtrzymuje laktację

-         lutropina  (LH) – powoduje jajeczkowanie i powstanie ciałka żółtego

-         folitropina (FSH) – pobudza wzrost i dojrzewanie pęcherzyka jajnikowego i wydzielanie estrogenów.

Wskaźniki płodności
 

W celu rozpoznania początku i końca fazy płodności możemy obserwować trzy główne wskaźniki płodności:

-          temperatura

-          śluz szyjkowy

-          szyjka macicy

Przejdziemy teraz do omówienia każdego z nich. (Nie będziemy dzisiaj mówić o zasadach obserwacji szyjki macicy, gdyż obserwacji takich nie zaleca się pannom).

Temperatura

W cyklu miesiączkowym przebieg temperatur zmienia się. (Plansza z przebiegiem temperatury w cyklu)

Pierwsza część cyklu – do owulacji – temp. utrzymuje się na niższym poziomie.

Od powstania ciałka żółtego – po owulacji – temperatura podnosi się (pod wpływem działania hormonu – progesteronu, wytwarzanego przez ciałko żółte) i utrzymuje się na wyższym poziomie przez około 14 dni.

Dwufazowość – utrzymanie się na poziomie wyższej temp. świadczy o odbytym procesie jajeczkowania. Jest to prawidłowy cykl.

Przebieg prawidłowej temp. ciała możemy obserwować poprzez zasady pomiaru temperatury:

-          mierzymy ją rano

-          bezpośrednio po przebudzeniu się

-          po minimum 3 –godzinnym śnie

-           przed wstaniem z łóżka

-          o tej samej godz.

-          w tym samym miejscu (w ustach – pod językiem 7min., w odbycie lub pochwie 5min.)

-          tym samym termometrem

Zmiany termometru, pory mierzenia (przekraczająca 1godz.), zmiany klimatu należy odnotować na karcie cyklu.

Temperaturę zapisujemy bezpośrednio po pomiarze.

Śluz szyjkowy

Możemy zaobserwować śluz szyjkowy płodny i niepłodny. Przy obserwacji śluzu zwracamy uwagę na:

1.    jego konsystencję i wygląd

2.    odczucie, jakie daje w przedsionku pochwy

Śluz można łatwo zauważyć, najwygodniej podczas korzystania z toalety. Należy przed oddaniem moczu, kawałkiem papieru toaletowego dotknąć ujścia pochwy i obejrzeć czy jest na nim śluz i jak wygląda.

Ważne są odczucia jakie śluz daje kobiecie!

Po miesiące występuje u kobiety odczucie

1.    suchości

2.    stałej niezmienającej się wydzieliny

Potem pojawia się zmiana w odczuciu na „już nie sucho”. Pojawia się śluz lub zmiana w dotychczas niezmienającej się wydzielinie.

Początkowo śluz jest mętny, lepki, daje odczucie wilgotności, po kilku dniach staje się przejrzysty, rozciągliwy, daje odczucie mokrości i śliskości. Taki śluz wykazuje na największą płodność. Ostatni dzień, w którym śluz ma choć jedną cechę śluzu płodnego to jest dzień szczytu objawu śluzu. Z dnia na dzień śluz staje się gęsty, lepki lub w ogóle zanika.

Metoda objawowo – termiczna
 

a.     Okres niepłodności przedowulacyjnej

Trwa od początku cyklu, to jest od pierwszego dnia miesiączki, do okresu płodności. Jego czas trwania można wyznaczyć dopiero po odbserwacji 6-12 cyklów miesięcznych. Dokonuje się wtedy obliczeń: najkrótszy z ostatnich cyklów odjąć 19.

                                Od najkrótszej fazy niskiej temperatury odjąć 6.

W przypadku otrzymania różnych liczb, o długości tego okresu decyduje ta mniejsza. Obliczenia unieważniamy, gdy wcześniej pojawi się zmiana w odczuciu lub wydzielina. A by zauważyć zmiany świadczące o początku okresu płodności, zaleca się w okresie niepłodności przed jajeczkowaniem nie współżyć częściej niż co drugi dzień wieczorem.

b.     Okres płodności.

Zaczyna się w dniu po okresie niepłodności przed jajeczkowaniem.

Okresu płodności kończy się trzeciego dnia wieczorem podwyższonej temperatury po szczycie objawu śluzu i po 6 dniach temperatury niższej.

c.     Okres niepłodności poowulacyjnej.

Zaczyna się czwartego dnia temperatury fazy wyższej i po co najmniej trzech dniach po szczycie objawu śluzu. Trwa do wystąpienia miesiączki.